Spanje

Spanje is het grootste wijnland ter wereld wanneer je puur naar het beplante oppervlak kijkt. In volume is Spanje echter ‘maar’ het derde wijnland ter wereld, dit is deels te wijten aan het lage rendement van de wijnstokken en de grote afstand tussen de ranken op de droge, onvruchtbare grond in de meeste Spaanse wijngebieden. De wijnen die Spanje voortbrengt zijn onderscheidend qua smaak en typisch door het gebruikt van moderne technieken. In de jaren 60 werd Spanje populair vanwege de ontdekking van de sherry door de internationale wijnmarkt, Rioja volgde niet veel later als populair exportproduct. Door versoepelde irrigatiewetgeving en daardoor betere controle over de wijnvelden is de kwaliteit van de wijnen alleen maar verbeterd.

Om de kwaliteit van de Spaanse wijnen te waarborgen werden in 1932 de Spaanse wijnwetten gecreëerd,  het “Denominación de Origen (DO)” systeem. Elke DO heeft een regelgevend orgaan dat de kwaliteitsvereisten regelt, controleert en bewaakt.

Dit vijfdelige classificatiesysteem bestaat uit:

  • Vino de Mesa(VdM) Deze wijnen zijn gelijkwaardig aan de meeste tafelwijnen en zij werden gemaakt van niet-geclassificeerde wijngaarden of van druiven die zijn vrijgegeven voor een “illegale “ mengeling met andere druiven.
  • Vinos de la Tierra (VdlT) Dit zijn meestal wijnen die uit de grotere autonome regio’s komen en op het etiket zal er een verwijzing staan naar de autonome regio zoals Andalucië, Castilla La Mancha of Levante.
  • Vino de Calidad Producido en Región Determinada(VCPRD) Men beschouwt deze wijn als een opstap naar de DO status.
  • Denominación de Origen(Denominació d’Origen in het Catalaans – DO) Dit niveau is voor de regio’s met kwaliteitswijnen die onder controle staan van het overkoepelend controleorgaan. Dit orgaan is verantwoordelijk voor de marketing van de wijn. In 2005 was bijna twee derde van de wijngebieden in Spanje onder controle van dit controleorgaan.
  • Denominación de Origen Calificada(DOCa/DOQ – Denominació d’Origen Qualificada in het Catalaans). Deze benoeming is voorbehouden voor regio’s die het bewijs kunnen leveren van een volgehouden kwaliteit en dit is een niveau hoger dan de Denominaciòn de Origen. Rioja was de eerste regio die deze benoeming mocht hebben en dat gebeurde in 1991. Later volgden de Priorat in 2003 en de Ribera del Duero in 2008.

Spaanse wijnen krijgen op basis van ouderdom hun etiket. “Vino joven”  betekent jonge wijn en “sin crianza” betekent dat de wijn jong of niet in contact is geweest met houten vaten. Om de wijn te duiden met een jaartal moet minstens 85% van de druiven daadwerkelijk uit dat jaar afkomstig zijn. Spanje kent drie ouderdomsbeschrijvingen:

  • Crianza rood: 2 jaar oud met minstens 6 maanden in een eiken vat.
    Crianza wit of rosé: minstens 1 jaar oud en is minstens 6 maand in contact geweest met een eiken vat.
  • Reserva rood: minsten 3 jaar oud waarvan minstens 1 jaar in een eiken vat.
    Reserva wit of rosé wijn is minstens 2 jaar oud en minstens 6 maanden in een eiken vat.
  • Gran Reserva rood: minstens 5 jaar oud waarvan minstens 18 maand in en eiken vat en minimum 36 maand in fles.
    Gran Reserva wit of rose: minstens 4 jaar oud waarvan minstens 6 maand in eik.

De gebieden in Spanje:

Navarra neemt een brede strook bergachtig land in beslag tussen de Pyreneeën in het noorden en de Ebro in het zuiden en grenst daarmee aan het Rioja gebied. De hoofdstad is Pamplona . De naam van deze stad is afgeleid van Pompeiopolis , wat herinnert aan de Romeinse provincie onder Pompei, voordat het een middeleeuws Koninkrijk werd. In Navarra’s hoogtijdagen, tijdens het bewind van koning Sancho el Viejo (1005-1035) strekte het koninkrijk Navarra zich uit van Bordeaux tot Barcelona. Navarra kan in ieder geval aanspraak maken op de oudste commerciële wijngaard, in Funes, bij de rivier Arga. De Romeinen plantten deze wijngaard in de 2º eeuw vóór onze jaartelling om hun troepen in Noord-Spanje te bevoorraden. Hoewel er slechts één provincie is, heeft Navarra toch twee grote wijnen, de D.O. Navarra en de D.O.C . Rioja. Navarra was waarschijnlijk tot voor kort het meest bekend om zijn rosado wijnen, gemaakt van de garnacha druif.

Penedes staat met name bekend om de Cava’s die in dit gebied geproduceerd worden. Het gebied heeft verschillende klimaten, een mediterraans klimaat langs de kust streek tot een koeler klimaat in de hoger gelegen gebieden. Naast de cava’s produceert dit gebied ook fruitige witte wijnen en enkele rode wijnen.
Cava is een mousserende wijn de volgens de traditionele champenoise methode wordt verkregen. De Spaanse cava wordt gemaakt met de druiven van de Maccabeo, de Xarel-lo en de Parellada en ligt tenminste 9 maanden op gist.

Rueda, dit gebied is met name bekend vanwege haar frisse witte wijnen. Met name de verdejo druif en maccabeao worden hier veel verbouwd. Rueda heeft een streng continentaal klimaat, plotselinge nachtelijke vorsten de opbrengst van de druivenranken sterk verlagen komen geregeld voor. Dit maakt het een risicovol gebied voor wijnproducenten.

Rias baixas. Producenten koesteren de ambitie om van Rías Baixas “dé witte wijn van Spanje” te maken, net zoals Rioja dé rode wijn van Spanje is. In de D.O. Rías Baixas zijn 11 druivenvariëteiten toegestaan, 5 witte en 6 blauwe. De grootste is de Albariño: 90% van de wijngaarden is met deze druif aangeplant. Een goedgemaakte Albariño  heeft impressies van rijpe meloen en een delicieuze afdronk. Experimenten in Cataluña hebben aangetoond, dat het waarschijnlijk de riesling van Duitsland is, hetgeen overeenstemt met oude plaatselijke verhalen dat de wijn enkele eeuwen geleden door Duitse monnikken naar Galicia gebracht werd. Het is een kleine druif met hoog suikergehalte die, als ze verbouwd wordt in Val do Salnes, knapperige wijnen met veel fruit en een verfijnde aroma geeft. In het binnenland geeft ze net zoveel fruit maar een minder uitgesproken aroma.
De D.O. erkent 6 types wijn die de naam D.O. Rías Baixas mogen voeren. De belangrijkste is de Albariño, deze bestaat voor 100% uit de gelijknamige druif en heeft een natuurlijk alcoholpercentage van minstens 11,3%. Witte variëteiten zijn wijnen gemaakt van ten minste 85% van de Albariño druif en met een natuurlijk minimum van 10% alcohol.

La Mancha bevindt zich zo’n 60 kilometer van Madrid en is het grootste wijngebied van Spanje. Door het continentale klimaat in het wijngebied kent La Mancha strenge winters en warme zomers. De lager gelegen wijngaarden worden door omringende bergen beschermt tegen vochtige en koude oceaanwinden. La Mancha is een ideaal wijnbouwgebied vanwege de kwaliteit van de geteelde druiven, een positieve rypingscyclus en een goede bodem die de gezondheid van de ranken ten goede komt. Vroeger werden wijnen uit La Mancha gezien als kwalitatief lagere wijnen omdat de wijnen in grote hoeveelheden werden geproduceerd voor de export. Tegenwoordig kunnen de wijnen uit La Mancha zich meten met andere gerenommeerde Spaanse wijnen.

Ribera del duero ligt ten noordwesten van Madrid aan de rivier de Duero (in Portugal Douro geheten) die bij Porto in de zee uitmondt. Al in de 9e eeuw werd in Ribera del Duero wijn geproduceerd. De belangrijkste druif van Ribera del Duero is de Tinto Fino, of Tinta del Pais. Dit is een plaatselijke variant van de Tempranillo. Deze druif beslaat 85% van de wijngaarden. In Rioja heeft deze druif de steun van andere variëteiten nodig, maar door de hoogte en bodemsamenstelling in Ribera del Duero geeft ze zelfstandig fijne, complexe wijnen. De D.O. eist een minimum van 75% Tempranillo. Cabernet Sauvignon, Garnacha tinta, Malbec, Merlot en Albillo zijn geclassificeerd als toegestane variëteiten.

Catalunya, deze streek heeft een prettig middellandse zeeklimaat met veel zon en warme nachten, er valt weinig neerslag. In deze streek worden naast de traditionele druiven zoals macabeo, moscatel en xarel-lo stees meer andere populaire varianten aangeplant. Hierbij kan je denken aan chardonnay, sauvigons blanc, merlot en cabernet sauvigon.

La Rioja Rioja kreeg als allereerste in Spanje de DO status in 1926.
In 1991 kreeg het eveneens als eerste de nog strengere DOCa status vanwege de uitzonderlijke kwaliteit van Rioja wijn. Het wijngebied ligt 100 km ten zuiden van de Atlantische kust. Een brede rij bergketens aan de noordzijde beschermt het gebied tegen koude zeewinden en overmatige regen. De hoogte, de trechtervorm van de Ebro vallei en de klei-kalk bodem maken de deze wijnstreek ideaal voor wijnbouw. Een typische Rioja wijn bestaat uit ongeveer 60% Tempranillo,  maximaal 20% Garnacha en geringere hoeveelheden Mazuelo en Graciano. Tempranillo vormt de kern en geeft de wijn de mogelijkheid om zich verder te ontwikkelen en te rijpen. Garnacha geeft “body”en alcohol. Mazuelo (Cariñena) draagt bij tot robuustheid, geeft kruidenaroma’s af en maken dat composities met deze druif goed kunnen ouderen. Graciano voegt andere aangename aroma’s toe.